Historia

Zobacz: HistoriaRemont (galeria)

Punkt Oporu „Dąbrówka”

Dominujące nad okolicą wzgórze, przez które przebiega droga z średniowiecznym rodowodem łącząca Bytom z Czeladzią, zostało wykorzystane przed I wojną światową pod budowę wieży ciśnień dla bytomskich wodociągów. Instalacja ta straciła na znaczeniu po znalezieniu się w granicach Polski w 1922 roku. Już w pierwszych latach II Rzeczypospolitej czyniono starania o zaryglowanie głównych dróg wylotowych niemieckiego wówczas Bytomia w obawie przed agresją III Rzeszy. Pierwszy obiekty obronne w formie umocnień drewniano-ziemnych z nielicznymi budowlami stałymi budowano prawdopodobnie już od 1922 roku. Zostały one jednak tylko zdawkowo wymienione w notatkach gen. bryg. Jana Sadowskiego Do czasów współczesnych zachowały się ruiny betonowej konstrukcji wysadzone w okresie budowy punktu oporu. Schrony budowane w 1933 roku na wzgórzu 304,7 były pierwszymi obiektami planowanego wtedy Obszaru Warownego „Śląsk” jako punkt oporu „Dąbrówka”. W niemieckich opracowaniach szpiegowskich umocnienia te figurowały jako „Wasserturmgruppe Beuthen” (pol. Grupa Wieża Ciśnień k. Bytomia).

Zachowane budowle p.o. „Dąbrówka” są ciekawym przykładem polskiej myśli fortyfikacyjnej w pierwszych latach powstawania OWŚ. Świadectwem stałych modyfikacji, mimo mankamentów, jest na pewno dwukondygnacyjny tradytor artyleryjski położony tuż przy drodze E 40. Jest to najbardziej skomplikowany obiekt na Obszarze Warownym „Śląsk”. Jako najstarszy obiekt całego systemu fortyfikacji posiadał wiele archaicznych z czasem rozwiązań: brak obelkowania stropu żelbetowego zmniejszających jego wytrzymałość na trafienia, niegazoszczelność, prymitywna wentylacja, wejście do kopuł z dolnego poziomu oraz niedostateczna obrona wejść. Po wojnie detonowano w nim niewypały co odbiło się na stanie tradytora.

Zupełnie odmienny charakter ma dwukondygnacyjny Ciężki Schron Bojowy nr 50, na skraju punktu oporu, wybudowany w 1936 pod kierownictwem mjr. Szczepańskiego. Ważnymi zaletami są: lepsza obrona wejścia, winda na amunicję przeciwpancerną oraz swobodny dostęp do wnętrza kopuły pancernej z obu kondygnacji. Obiekt był uzbrojony w jedną armatę p.panc (37 mm), trzy ckm-y i przynajmniej jeden rkm. Na górnej kondygnacji znajdowały się izby bojowe ckm oraz podręczny skład amunicji do armaty ppanc. połączony z niższą kondygnacją windą amunicyjną.Owa dolna kondygnacja mieściła izby załogi, dowodzenia, magazyn amunicyjny, a takżę specjalne pomieszczenie ze spalinowym agregatem prądotwórczym oraz filtrami powietrza. Posiadał tylko jedną wadę.Wąski, łamany korytarz nie pozwalał na przetransportowanie całej armaty ppanc. Należało rozebrać ją na części i ponownie złożyć w schronie.

To właśnie ten obiekt został wyznaczony do utworzenia kolejnej izby muzealnej. W przeciwieństwie do tradytora jest w o wiele lepszym stanie. Zachowało się kilka ciekawych elementów z oryginalnego wyposażenia. Duża powierzchnia użytkowa budowli pozwala na organizowanie licznych wystaw tematycznych. Dodatkowym atutem są nieznaczne przekształcenia terenu co umożliwia zobaczyć p.o.„Dąbrówka” w pierwotnym otoczeniu, do którego został przystosowany. Poniżej wybrane fotografie:

 

 

 

 

 

 

 

W ciągu tego roku planujemy przeprowadzić pierwsze prace remontowe w schronie. Jak widać z zamieszczonych zdjęć, jesteśmy dopiero na początku starań o utworzenie izby muzealnej. Chcielibyśmy przyłączyć do naszego przedsięwzięcia, w ramach większego kompleksu, jedyny schron bojowy znajdujący sie na terenie Siemianowic Śląskich (fot. 9.). Całość stanowiłaby unikalną atrakcję turystyczną i szansę uratowania mniejszego schronu bojowego na ckm jakiej dotychczas nie miały obikety tego typu. Wszystkich zainteresowanych pomocą dla tej inicjatywy prosimy o kontakt:
Przemysław Zalewski
tel. 502 252 879
e-mail: przemyslawzal@interia.pl
Mateusz Wojciechowski
tel. 505 582 284
e-mail: mateuszwojciechowski@onet.eu

Tekst: Przemysław Zalewski
Zdjęcia: Paweł Bednarek, Przemysław Zalewski

Bibliografia:

  • Szymon Kucharski, „Wokół Wieży Ciśnień – Grupa Warowna Dąbrówka Wielka”
  • Taktyka i Strategia – Militarny Magazyn Historyczny, nr 1/2001, Warszawa 2001
Kartografia:

  • Katowice 1:100 000 (Pas 47,Słup 28), WIG, Warszawa 1933 – fragment ze zbiorów niekomercyjnego projektu zbierania i udostępniania map: www.mapy.wig.org